Τετάρτη, 12 Απριλίου 2017

Φως στη Δυτική Νεκρόπολη και τα μοναδικά μνημεία

ΤΕΤΑΡΤΗ 12-4-2017


Του Φιλήμωνα Καραμήτσου

Τόπος διαχρονικής παρουσίας του ελληνικού κόσμου, σημείο συνάντησης ιστορικών και πολιτισμικών εξελίξεων, η σημερινή Αρτα αντηχεί την ανθρώπινη δημιουργικότητα και την εξέλιξη του αστικού βίου από την αρχαιότητα ώς τις μέρες μας. 

Μέσα από τη γη της σημερινής πόλης, η αρχαιολογική έρευνα των τελευταίων χρόνων αποκαλύπτει μοναδικές πτυχές από την κοινωνική ζωή της αρχαίας Αμβρακίας, της πόλης που άκμασε στον αρχαίο κόσμο.

Η Αμβρακία, αποικία των Κορινθίων, ιδρυμένη στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ., ήταν η σημαντικότερη πόλη της βορειοδυτικής Ελλάδας στην αρχαιότητα μετά την Κέρκυρα. 

Επιλέγεται από τον Πύρρο το 295 π.Χ. να γίνει πρωτεύουσα του ηπειρωτικού κράτους, φτάνοντας στην ακμή της.

                     Τεφροδόχος             Τεφροδόχος 

Αντιστέκεται σθεναρά στη ρωμαϊκή επίθεση το 189 π.Χ., αλλά συνθηκολογεί και αργότερα διαλύεται σχεδόν για να μεταφερθούν οι κάτοικοί της από τους Ρωμαίους στη Νικόπολη. 

Μια νέα περίοδος ακμής έρχεται όταν επιλέγεται από τον Μιχαήλ Αγγελο Κομνηνό Δούκα ως πρωτεύουσα του Δεσποτάτου της Ηπείρου το 1204 ενώ συνεχίζει να αποτελεί αστικό κέντρο και κατά την οθωμανική περίοδο.
Επιτύμβια στήλη Επιτύμβια στήλη 
 

Ωθηση στην αρχαιολογική έρευνα που είχε προηγηθεί, δόθηκε με το συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα «Ανάδειξη-ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων αρχαίας Αμβρακίας: Δυτική Νεκρόπολη, Ναός Απόλλωνα, Μικρό Θέατρο», μέσω του οποίου πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αρτας εκτεταμένες ανασκαφικές εργασίες στα σημαντικότερα μνημεία της αρχαίας πόλης.

Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα νεκροταφεία και ιδιαίτερα η Δυτική Νεκρόπολη. 

Οπως μας εξηγεί η Βαρβάρα Παπαδοπούλου, δρ αρχαιολόγος και προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αρτας: «Στο βορειοδυτικό τμήμα της Αμβρακίας, που συμπίπτει με το κέντρο της σύγχρονης Αρτας, εντοπίστηκε το πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο, όπου δέσποζε ο Ναός του Απόλλωνα, το μικρό και το μεγάλο θέατρο και το πρυτανείο.

Θήλαστρο Θήλαστρο

»Εκτός των τειχών βρίσκονταν τα δύο νεκροταφεία, το ανατολικό και το δυτικό, με χρήση αδιάλειπτη από τους αρχαϊκούς μέχρι και τους ρωμαϊκούς χρόνους.

»Σημαντικότερη και εκτεταμένη ήταν η Δυτική Νεκρόπολη κατά μήκος της αρχαίας οδού, πλακόστρωτης στη μία πλευρά, που ξεκινούσε από τη νότια κύρια πύλη του τείχους και οδηγούσε στον Αμβρακο, το επίνειο της πόλης στον Αμβρακικό Κόλπο. 

Επιμελημένοι ταφικοί περίβολοι εκατέρωθεν της μνημειακής λεωφόρου περιέκλειαν σε επάλληλα επίπεδα ποικίλους τύπους τάφων και ταφικές θήκες με χάλκινα ή πήλινα αγγεία που περιείχαν τα λείψανα της καύσης του νεκρού.

»Από το νεκροταφείο προέρχεται ένας μεγάλος αριθμός κτερισμάτων διαφορετικών χρονικών περιόδων και επιτάφιων στηλών, από όπου προκύπτουν πολύτιμες πληροφορίες για την ονοματοδοσία στην περιοχή. 

Χρυσά στεφάνια και κοσμήματα, αγγεία που αποτελούν εξαιρετικά δείγματα της εγχώριας παραγωγής, μουσικά όργανα και παιδικά παιχνίδια διαμορφώνουν μια σαφή εικόνα για τον ιδιωτικό βίο, τις ταφικές πρακτικές, αλλά και την ευημερία των κατοίκων».

Σύμφωνα με την κ. Παπαδοπούλου: «Ο πιο σημαντικός ταφικός περίβολος που έχει αποκαλυφθεί ώς σήμερα είναι το λεγόμενο Πολυάνδριο, ένα δημόσιο ταφικό μνημείο, επιμελημένης κατασκευής, που ανήγειρε η Αμβρακία προς τιμήν των πολεμιστών της που χάθηκαν σε μάχη/ναυμαχία κοντά στις εκβολές του Αράχθου (6ος αι. π.Χ.). 

Στον ανώτερο δόμο φέρει επιγραφή σε αρχαϊκό κορινθιακό αλφάβητο, με την παλαιότερη αναφορά του ονόματος της πόλης, Ανπρακία».

Ο αξιόλογος τόμος «Αμβρακία, Η πόλη και τα μνημεία της», πρόσφατη έκδοση του υπουργείου Πολιτισμού και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αρτας, συγκεντρώνει το σύνολο των στοιχείων που προέκυψαν από την αρχαιολογική έρευνα.

Η ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Δυτικής Νεκρόπολης και των άλλων μνημείων, όπως του μικρού θεάτρου, σε συνδυασμό με τα μοναδικά βυζαντινά μνημεία της περιοχής δημιουργούν ένα νέο πραγματικά τοπίο στην Αρτα που μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς πανελλαδικής σημασίας.



ΠΗΓΗ.  efsyn.gr