Τετάρτη, 29 Μαρτίου 2017

ΒΕΡΟΙΑ - Η πόλη των παραδοσιακών γειτονιών και των πολλών εκκλησιών

ΤΕΤΑΡΤΗ 29-3-2017


 Στους πολύ εντυπωσιακούς πρόποδες του Βερμίου μας περιμένει η καταπράσινη, ειδυλλιακή και εντελώς υδάτινη Βέροια

Η μικρή πόλη των σχεδόν εξήντα χιλιάδων κατοίκων ακροβατεί ανάμεσα στις ιστορικές της μνήμες και το παρόν μιας κομμάτι ευρωπαϊκής πόλης (μια πόλη της οποίας το ιστορικό κέντρο διασχίζει ποτάμι θέτει αυτομάτως σοβαρή υποψηφιότητα για τον τίτλο «ευρωπαϊκή πόλη»). 

Και έχει κάτι για όλους: από ολοζώντανους πεζόδρομους με café και μπαράκια που απλώνουν τραπεζάκια έξω τα ηλιόλουστα μεσημέρια του χειμώνα, μέχρι πετρόχτιστα σοκάκια να ελίσσονται ανάμεσα σε χρωματιστά αρχοντικά, state of the art μουσεία και βυζαντινές εκκλησίες να χορτάσουν και τον μεγαλύτερο βυζαντινολάτρη. 





 Οι βόλτες ξεκινούν από την Μπαρμπούτα, την πανέμορφη παλιά εβραϊκή συνοικία με την Συναγωγή των ρωμαϊκών χρόνων, που δε λειτουργεί πια. 



                                                                  Η ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΒΕΡΟΙΑΣ

 Επιβλητικά αρχοντικά με κεραμιδένιες στέγες και σαχνισιά (αυτές οι χαρακτηριστικές εξοχές των κτιρίων, που μοιάζουν με κλειστά μπαλκονάκια), πετρόχτιστα δρομάκια που ελίσσονται ανάμεσά τους και στοές που βγάζουν στο σύγχρονο κέντρο της πόλης συνθέτουν το πορτρέτο της. 


 Μια πόλη κόσμημα, που η ιστορία της συνδέεται με το νερό ακατάλυτα, και που στην επικράτειά της, αλλά και την γύρω φύση, ο ταξιδιώτης μπορεί να ζήσει μοναδικές εμπειρίες. 

Ο εκπληκτικός ποταμός Τριπόταμος που διασχίζει το δυτικό μέρος της πόλης δημιουργεί μαγικές εικόνες με τα γεφυράκια και την κοίτη του, ενώ οι πάρα πολλές δημόσιες βρύσες με τρεχούμενο νερό είναι το σήμα – κατατεθέν της πόλης, με το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα τους.



 Σχεδόν εξίσου ατμοσφαιρική με την Μπαρμπούτα –αλλά χωρίς ποτάμι– είναι και η Κυριώτισσα, η παλιά χριστιανική συνοικία, στην απέναντι όχθη του κεντρικού δρόμου της πόλης, της οδού Μητροπόλεως. 

Με τα στενά λιθόστρωτα σοκάκια της, τις στέγες των σπιτιών που σχεδόν ακουμπούν μεταξύ τους, τα μικρά πέτρινα εκκλησάκια πολλά από τα οποία μετρούν δέκα αιώνες ύπαρξης, και τα αρχιτεκτονικά στοιχεία που δανείζονται τα σπίτια της από την Μπαρμπούτα (όπως τα σαχνισιά που λέγαμε προηγουμένως), είναι να χαίρεσαι να την περπατάς. 

Ανάμεσα στις δύο παραδοσιακές γειτονιές που επιβίωσαν από τους δεκαέξι συνολικά μαχαλάδες του 19ου αιώνα, απλώνεται ένα σύγχρονο κέντρο γεμάτο ζωή, εμπορικά καταστήματα, φαρδιούς πεζόδρομους, κεφάτα café, ενδιαφέροντα μουσεία και βυζαντινές εκκλησίες. 

Ναι, είναι παντού οι εκκλησίες της Βέροιας –είναι πολλές, γι΄αυτό: 42 στο σύνολό τους από τις 72 που υπήρχαν αρχικά, σε μια τόσο μικρή πόλη είναι αρκετές για να της χαρίσουν τον τίτλο Μικρή Ιερουσαλήμ. 

 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Αρχαία χρόνια

Γνωστή από την κλασική εποχή (ο Θουκυδίδης έγραψε για την πόλη), η Βέροια μεγάλωσε στις ελληνιστικές και ρωμαϊκές εποχές. 

Στις αρχές της ελληνιστικής εποχής οι Βεροιαίοι κατά διαταγή του Σελεύκου επανίδρυσαν την συριακή πόλη Χαλυβώνα σε Βέροια

Από τη Βέροια σώζεται ο μόνος εξ Ελλάδος νόμος περί γυμνασίων (167 π.Χ.). Μαζί με την Έδεσσα και την Πέλλα ήταν πρωτεύουσα της Τρίτης Μακεδονίας (Liv. 45,30,5 "Macedonia Tertia"). Ο Απόστολος Παύλος και ο Σίλας κήρυξαν στη Βέροια (σώζεται μέχρι και σήμερα το "Βήμα του Αποστόλου Παύλου"). 

Ο Λουκιανός το 145 περίπου μ.Χ. αναφέρει την Βέρροιαν ως πόλιν της Μακεδονίας μεγάλην και πολυάνθρωπον.

Ακμή

Η σπουδαιότερη και ενδοξότερη εποχή του παρελθόντος της Βέροιας, παρ’ όλα αυτά, είναι κατά τους ελληνιστικούς χρόνους και συγκεκριμένα στη διάρκεια της βασιλείας της τελευταίας δυναστείας των Μακεδόνων, των Αντιγονιδών, η καταγωγή της οποίας ήταν από αυτή την πόλη. 

Κατά μία εκδοχή μάλιστα η Βέροια πρωτοέγινε έδρα του "Κοινού των Μακεδόνων", είχε Βουλή, έκοβε δικό της νόμισμα, ενώ γινόντουσαν και αθλητικοί αγώνες, που ονομάζονταν "Ολύμπια" ή και "Αλεξάνδρεια" προς τιμήν του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Παρακμή

Η παρακμή της πόλης άρχισε κατά τους πρώτους Βυζαντινούς χρόνους, εξαιτίας των επιδρομών των σλαβικών φύλων. 

Ωστόσο, κατά τους μέσους Βυζαντινούς χρόνους απέκτησε μεγάλη σημασία και το 985 καταλήφθηκε από τους Βουλγάρους. Απελευθερώθηκε από το Βασίλειο Β΄, ενώ το 14ο και 15ο αιώνα την εποφθαλμιούσαν οι Σέρβοι και αρκετές φορές κατάφεραν να την καταλάβουν από τους Βυζαντινούς. To 1434 περιήλθε οριστικά στην Κατοχή των Τούρκων. 

Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας εγκαταστάθηκαν Μουσουλμάνοι και Εβραίοι. Το 1530 είχε 657 χριστιανικά και 234 μουσουλμανικά νοικοκυριά. 
Ταυτόχρονα, ειδικά το 17ο και 18ο αιώνα δημιουργήθηκε ελληνική αστική τάξη, εξαιτίας της ύπαρξης εμπόρων. 

Το 1822 συντελέστηκε η εξέγερση της πόλης εναντίον του τουρκικού ζυγού, με επικεφαλής τον Τάσο Καρατάσο. Από τη Βέροια ήταν οι οπλαρχηγοί της επανάστασης του '21 Γεώργιος Συρόπουλος, Αθανάσιος Συρόπουλος και οι άλλοι Συροπουλαίοι ή "Σύροι", καθώς και οι αδερφοί Γεώργιος και Δημήτριος Κολέμης. 

Απελευθερώθηκε από τον ελληνικό στρατό στις 16 Οκτωβρίου του 1912. Το 1946 κηρύχθηκε πρωτεύουσα του νομού Ημαθίας.

Η πυρκαϊά του 1864

Την παραμονή της εορτής της 15 Αυγούστου 1864 οι χριστιανοί κάτοικοι, κατά το έθιμο, έφυγαν από την πόλη και πήγαν στο Μοναστήρι της Παναγίας Δοβράς για τον πανηγυρικό εορτασμό. 

Το βράδυ άναψε μεγάλη πυρκαϊά που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης, δεδομένου ότι τα περισσότερα σπίτια ήταν ξύλινα. Σύμφωνα με αναφορά ιερέα της Μητρόπολης κάηκαν πάνω από 300 σπίτια, καταστήματα και εργαστήρια συνολικά. Επίσης κάηκαν οκτώ εκκλησίες καθώς και η Μητρόπολη, το Ελληνικό Σχολείο και η περίφημη βιβλιοθήκη. 

Το 1965, κατά την κατεδάφιση πέτρινου σπιτιού στην οδό Π. Τσαλδάρη 53, βρέθηκε στα θεμέλια κατάλληλα προστατευμένο σημείωμα του ιατρού Δημοσθένη Δ. Γεωργακόπουλου, με ημερομηνία 1/5/1883, που γνωστοποιεί ότι κατασκευάζει πέτρινο σπίτι "για να δώσει δείγμα πέτρινων σπιτιών στις επερχόμενες γενεές, διότι από καιρού εις καιρόν οι ίδιοι οι οθωμανοί βάζουν φωτιά στα σπίτια των χριστιανών για βλάβη και για αρπαγή των πραγμάτων". 

Σχετικά με την πυρκαϊά διασώθηκε και δημοτικό τραγούδι, το οποίο εσφαλμένα, ίσως για λόγους μέτρου, αναφέρει ότι το γεγονός συνέβη το 1862. 




 ΠΗΓΗ.  1. in2life.gr
                2. newsit.gr 
                3. google.gr 
                4. el.wikipedia.org